Chłopstwo w nowożytnym Krakowie – od poddaństwa do obywatelstwa

Autor

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.2023.01

Słowa kluczowe:

chłopstwo, poddaństwo, migracje, rynek pracy, obywatelstwo miejskie

Abstrakt

W artykule przedstawiono zagadnienie przenikania chłopów do Krakowa w okresie funkcjonowania systemu folwarczno-pańszczyźnianego. Ukazano zarówno formy legalne, jak i nielegalne przenikania poddanych ze wsi do miasta, w tym okoliczności uzyskania obywatelstwa miejskiego, a także starania o zwrot zbiegłych poddanych.

PlumX Metrics of this article

Biogram autora

Mateusz Wyżga - Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

Dr hab., prof. UKEN, historyk, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Instytut Historii i Archiwistyki.

Bibliografia

Bieniarzówna Janina: Walka chłopów w kasztelanii krakowskiej. Warszawa 1953
Google Scholar

Bieniarzówna Janina: O chłopskie prawa. Szkice z dziejów wsi małopolskiej. Kraków 1954
Google Scholar

Bieniarzówna Janina: Chłopi w rzemiośle krakowskim w XVII w. „Przegląd Historyczny” 1956, t. 42, nr 3, s. 497–514
Google Scholar

Bieniarzówna Janina: Przenikanie chłopów do Krakowa w XVII w. W: Z dawnego Krakowa. Szkice i obrazki z XVII wieku. Kraków 1957, s. 82–112
Google Scholar

Bieniarzówna Janina, Małecki Jan M.: Dzieje Krakowa. T. 2.
Google Scholar

Kraków w wiekach XVI–XVIII. Red. Janina Bieniarzówna, Jan M. Małecki, Józef Mitkowski. Kraków 1984
Google Scholar

Bobińska Celina: Ruchliwość przestrzenna chłopów w drugiej połowie XVIII w. (na materiale małopolskich badań agrarnych. W: Między feudalizmem a kapitalizmem. Studia z dziejów gospodarczych i społecznych. Prace ofiarowane Witoldowi Kuli. Red. Ryszarda Czepulis-Rastenis. Wrocław 1976, s. 151–165
Google Scholar

Chłopi na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej do czasów uwłaszczenia. Red. Danuta Michaluk. Ciechanowiec–Warszawa 2019
Google Scholar

Dworzaczek Włodzimierz: „Dobrowolne” poddaństwo chłopów. Warszawa 1952
Google Scholar

Falniowska-Gradowska Alicja, Noga Zdzisław: Jan Sroczyński (1614–1696) mieszczanin krakowski i dzieje jego fundacji. „Rocznik Krakowski” 2001, t. 67 s. 19–47
Google Scholar

Follprecht Kamila: Kontynuacja edycji ksiąg przyjęć do prawa miejskiego w Krakowie 1612–1800. W: Editiones sine fine. T. 1. Red. Krzysztof Kopiński, Wojciech Mrozowicz, Janusz Tandecki. Toruń 2017, s. 51–66
Google Scholar

Gierszewski Stanisław. Obywatele miast Polski przedrozbiorowej. Studium źródłoznawcze. Warszawa 1973
Google Scholar

Grodziski Stanisław: Ludzie luźni. Studium z historii państwa i prawa polskiego. Kraków 1961
Google Scholar

Grodziski Stanisław: Obywatelstwo w szlacheckiej Rzeczypospolitej. Kraków 1963
Google Scholar

Kiełbicka Aniela: Zbiegostwo chłopów w województwie krakowskim na przełomie XVI i XVII wieku. Wrocław 1989
Google Scholar

Kulczykowski Mariusz: Andrychowski ośrodek płócienniczy w XVIII i XIX wieku. Kraków 1972
Google Scholar

Łosowski Janusz: Kancelaria grodzka chełmska od XV do XVIII wieku. Studium o urzędzie, dokumentacji, jej formach i roli w życiu społeczeństwa staropolskiego. Lublin 2004
Google Scholar

Maciejewska Wanda: Inwentaryzacja materiałów do dziejów wsi w latach 1951–1953 i jej wyniki. „Archeion” 1955, t. 24, s. 59–73
Google Scholar

Madurowicz Helena, Podraza Antoni: Regiony gospodarcze Małopolski Zachodniej w drugiej połowie XVIII wieku. Wrocław–Kraków 1958
Google Scholar

Mik Kazimierz: Ruch naturalny i rozwój Krakowa w drugiej połowie XVIII w. „Przeszłość Demograficzna Polski” 1969, nr 2, s. 119–137
Google Scholar

Miodunka Piotr: Społeczność małych miast południowej Małopolski od końca XVI do końca XVIII wieku. Kraków 2021
Google Scholar

Noga Zdzisław: Bronowice Polskie (Małe) w okresie staropolskim. W: Rydlówka. Historie nieoczywiste. Red. nauk. Michał Niezabitowski. Kraków 2021, s. 11–19
Google Scholar

Opaliński Tomasz: Stan chłopski w Księstwie Warszawskim w świetle akt sądowych. Warszawa 2020
Google Scholar

Poniat Radosław: Służba domowa w miastach na ziemiach polskich od połowy XVIII do końca XIX wieku. Warszawa 2014
Google Scholar

Wyżga Mateusz: Der Krakauer Adel vom 16. bis zum 18. Jahrhundert. W: Krakau – Nürnberg – Prag = Kraków – Norymberga – Praga = Krakov – Norimberk – Praha: die Eliten der Städte im mittelalter und in der frühen neuzeit = elity miast w średniowieczu i epoce nowożytnej = elity měst ve středověku a raném novověku: herkunft, nationalität, mobilität, mentalität = pochodzenie, narodowość, mobilność, mentalność = původ, národnost, mobilita,
Google Scholar

mentalita. Red. Michael Diefenbacher, Olga Fejtová, Zdzisław Noga. Praha 2016, s. 155–172
Google Scholar

Wyżga Mateusz: Homo movens. Mobilność chłopów w mikroregionie krakowskim w XVI–XVIII wieku. Kraków 2019
Google Scholar

Zielińska Teresa: Szlacheccy właściciele nieruchomości w miastach XVIII w. Warszawa–Łódź 1987
Google Scholar

Zyblikiewicz Lidia: Kobieta w Krakowie w 1880 r. w świetle ankiet powszechnego spisu ludności. Studium demograficzne. Kraków 1999
Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

15.12.2023

Jak cytować

Wyżga, M. (2023). Chłopstwo w nowożytnym Krakowie – od poddaństwa do obywatelstwa. Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, 41, 13–24. https://doi.org/10.32030/KRZY.2023.01

Numer

Dział

Artykuły i rozprawy