Predykaty wyższego vs. pierwszego rzędu jako problem syntaktyczny

Autor

  • Aleksander Kiklewicz Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn image/svg+xml

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.19.2024.37.01

Słowa kluczowe:

składnia semantyczna, predykat, predykaty pierwszego i wyższego rzędu, walencja czasownika, eksplikacja syntaktyczna, polisemia

Abstrakt

HIGHER-ORDER VS FIRST-ORDER PREDICATES AS A SYNTACTIC PROBLEM

The author considers the problems of syntactic analysis of language expressions with higher-order and first-order predicates. In the first part it is shown that there are some discrepancies in the treatment of these categories: on the one hand, in semantic syntax, and, on the other hand, in predicate logic and in categorial grammar. In the following chapters, the author analyses the disputed phenomena that can be treated in two ways, depending on whether the verb is considered a first-order or higher-order predicate. At the same time, it is stated that the valence properties of a verb depend on its lexical meaning, and, on the other hand, the definition of meaning should take into account the nature of the syntactic structure. The notion of precedent representations is suggested, i. e. constructions with a clausal actant that indicate the propositional status of the appropriate complements of the predicate.

Pobrania

Brak dostęþnych danych do wyświetlenia.

Bibliografia

Apresân Û.D. (red.), 2010, Teoretičeskie problemy russkogo sintaksisa. Vzaimodejstvie grammatiki i slovarâ, Moskva.

Apresân Û.D. (red.), 2014, Aktivnyj slovarʹ russkogo âzyka, t. I: A–B, Moskva.

Bar-Hillel Y., 1953, A quasi-arithmetical notation for syntactic description, „Language” 29 (1), s. 47–58. DOI: 10.2307/410452. DOI: https://doi.org/10.2307/410452

Boguslavskij I.M., 1991, Lingvističeskij processor i lokativnye obstoâtelʹstva, „Voprosy âzykoznaniâ” nr 1, s. 69–78.

Bohnemeyer J., Van Valin R.D., 2017, The macro-event property and the layered structure of the clause, „Studies in Language” 41 (1), s. 142–197. DOI: 10.1075/sl.41.1.05van. DOI: https://doi.org/10.1075/sl.41.1.05van

Bresnan J., Asudeh A., Toivonen I. et al., 2016, Lexical-Functional Syntax, Hoboken. DOI: https://doi.org/10.1002/9781119105664

Cresswell M.J., 1979, Die Sprachen der Logik und die Logik der Sprache, Berlin – Boston. DOI: 10.1515/9783110843019. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110843019

Dik S., 1981, Functional Grammar, 3rd rev. ed., Dordrecht. DOI: https://doi.org/10.1515/9783112420126

Dobaczewski A., 2002, Zjawiska percepcji wzrokowej. Studium semantyczne, Warszawa.

Foley W.A., Van Valin R.D., 1984, Functional Syntax and Universal Grammar, Cambridge.

Góra K., 2022, Predicates of Gratification in English and Polish: A Semantic-Syntactic Perspective, Berlin. DOI: 10.3726/b19810. DOI: https://doi.org/10.3726/b19810

ISJP: M. Bańko (red.), Inny słownik języka polskiego, t. I–II, Warszawa 2000.

Karolak S., 1984, Składnia wyrażeń predykatywnych, [w:] Z. Topolińska (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Składnia, Warszawa, s. 11–212.

Karolak S., 2002, Podstawowe struktury składniowe języka polskiego, Warszawa.

Kiklewicz A., 2022, O pewnym typie rozszczepienia argumentu propozycjonalnego, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” LXXVIII, s. 113–133. DOI: 10.5604/01.3001.0016.2014. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.2014

Kiklewicz A., Korytkowska M., Mazurkiewicz-Sułkowska J. et al., 2019a, Zintegrowany opis semantyczno-syntaktyczny czasowników bułgarskich, polskich i rosyjskich (verba cogitandi i verba sentiendi). Część I, Warszawa.

Kiklewicz A., Korytkowska M., Mazurkiewicz-Sułkowska J. et al., 2019b, Zintegrowany opis semantyczno-syntaktyczny czasowników bułgarskich, polskich i rosyjskich (verba cogitandi i verba sentiendi). Część II.2. Verba sentiendi, Warszawa.

Kleene S.C., 1967, Mathematical Logic, Mineola.

Korytkowska M., 1992, Typy pozycji predykatowo-argumentowych, Warszawa, „Gramatyka konfrontatywna bułgarsko-polska” 5.

Kutschera F. von, 1975, Sprachphilosophie, München.

Lakoff G., 1977, Linguistic Gestalts, „Papers from the Thirteenth Regional Meeting Chicago Linguistic Society” 13, s. 236–287.

Lambek J., 1958, The mathematics of sentence structure, „American Mathematical Monthly” 65 (3), s. 154–170. DOI: https://doi.org/10.1080/00029890.1958.11989160

Lambek J., Scott P.J., 1986, Introduction to Higher Order Categorical Logic, Cambridge.

Melʹčuk I.A., 1995, Russkij âzyk v modeli “smysl – tekst”, Moskva – Vena.

Melʹčuk I.A., 2012, Âzyk: ot smysla k tekstu, Moskva.

Melʹčuk I.A., Žolkovskij A.K., 1984, Tolkovo-kombinatornyj slovarʹ sovremennogo russkogo âzyka. Opyt semantiko-sintaksičeskogo opisaniâ russkoj leksiki, Wiena.

Mędak S., 2005, Praktyczny słownik łączliwości składniowej czasowników polskich, Kraków.

Mishoe M., Montgomery M., 1994, The pragmatics of multiple modal variation in North and South Carolina, „American Speech” 69 (1), s. 3–29. DOI: 10.2307/455947. DOI: https://doi.org/10.2307/455947

Morin C., 2021, Double modals in Scots: A speaker’s choice hypothesis, [w:] L. Baranzini, L. de Saussure (red.), Aspects of Tenses, Modality, and Evidentiality, Leiden, s. 165–182, „Cahiers Chronos” 31. DOI: 10.1163/9789004468184_009. DOI: https://doi.org/10.1163/9789004468184_009

Mustajoki A., 2007, From meaning to form: An alternative model of functional syntax, „Russian Language Journal” 57, s. 3–28.

NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego, [on-line:] https://nkjp.pl.

Nowak T., 2008, Składnia czasownika ARGUMENTOWAĆ w perspektywie semantyczno-generatywnej (próba analizy metalingwistycznej), „LingVaria” III, nr 2 (6), s. 29–39.

Piernikarski C., 1990, Struktura syntaktycznych grup homogenicznych (w zestawieniu z niektórymi typami grup heterogenicznych), Wrocław.

Saloni Z., Świdziński M., 1989, Składnia współczesnego języka polskiego, Warszawa.

Schönrich G., 2004, Eksternalizacja ducha? Kantowska uzualistyczna teoria reprezentacji, tłum. K. Najdek, „Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria” 13 (4), s. 243–261.

Schwarz M., Chur J., 1993, Semantik. Ein Arbeitsbuch, Tübingen.

Shapiro S., 2005, Higher-order logic, [w:] S. Shapiro (red.), The Oxford Handbook of Philosophy of Mathematics and Logic, Oxford, s. 751–780. DOI: https://doi.org/10.1093/0195148770.003.0025

Sider Th., 2022, Crash course of higher-order logic, [on-line:] https://tedsider.org/teaching/higher_order_20/higher_order_crash_course.pdf.

Smith A., 2021, Eseje filozoficzne, oprac. i tłum. A. Grzeliński, A. Markwart, Toruń.

Švedova N.Û., 1966, Aktivnye processy v sovremennom russkom sintaksise. Slovosočetanie, Moskva.

Tondl L., 2006, Problémy sémantiky, Praha.

USJP: S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, t. I–IV, Warszawa 2008.

Van Valin R.D., 2001, An Introduction to Syntax, Cambridge. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139164320

Van Valin R.D., LaPolla R.J., 1997 (2004), Syntax: Structure, Meaning, and Function, Cambridge. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139166799

WSJP PAN: P. Żmigrodzki (red.), Wielki słownik języka polskiego PAN, [on-line:] https://wsjp.pl.

Żmigrodzki P., Bańko M., Batko-Tokarz B. et al. (red.), 2018, Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, Kraków. DOI: https://doi.org/10.17651/WSJP2018

Pobrania

Opublikowane

2024-05-06

Jak cytować

Kiklewicz, A. (2024) „Predykaty wyższego vs. pierwszego rzędu jako problem syntaktyczny”, LingVaria, 19(1(37), s. 11–27. doi: 10.12797/LV.19.2024.37.01.

Numer

Dział

Zagadnienia ogólne