„Ogumienie mózgu” w „słabym świetle postępu”

O pułapkach translacji syntagmatycznej i niebezpośredniej na przykładzie włoskiej wersji Biegunów Olgi Tokarczuk

Authors

  • Grzegorz Franczak Università degli Studi di Milano

DOI:

https://doi.org/10.12797/MOaP.27.2021.52.02

Keywords:

Olga Tokarczuk, Flights, syntagmatic translation, indirect translation, translation errors

Abstract

The “Brain’s Tyre” in a “Faint Light of Progress”: The Pitfalls of Syntagmatic and Indirect Translation on the Example of the Italian Version of Bieguni (Flights) by Olga Tokarczuk

This paper is devoted to the Italian translation of Bieguni by Olga Tokarczuk, entitled I Vagabondi. As the author argues, it is a kind of patchwork translation, partly translated from the original language, partly from the novel’s English version (Flights). The Italian translation of both source texts, Polish and English, contains a full range of typical syntagmatic translation errors, consisting in mechanically reproducing the structures of the source language (word-for-word translation) without delving into the meaning of the translated text. The author analyses at first, on selected examples, translation errors from the Polish source text, distinguishing between lexical errors and dictionary equivalents, including those impeding the fluidity of the target text, false friends, calques, misinterpretation errors as well as omissions and additions. He focuses next on analogous errors produced in the indirect translation from English, sorting separately the lexical and interpretative errors resulting already in the English intermediate text and reproduced in the Italian translation.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Balcerzan, E. (2009), „«Zażenowana mortadela». Translatorskie komedie omyłek”, [w:] Edward Balcerzan, Tłumaczenie jako „wojna światów”. W kręgu translatologii i komparatystyki, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, Poznań, 102-113.

Berman, A. (1995), Pour une critique des traductions : John Donne, Éditions Gallimard, Paris.

Berman, A. (2009), „Przekład jako doświadczenie obcego” (tłum. Uta Hrehorowicz), [w:] Piotr Bukowski, Magda Heydel, red. Współczesne teorie przekładu. Antologia, Znak, Kraków, 247-264.

Bernardini, L. (17.03.2019), „Olga Tokarczuk, chi si ferma si fa pietra”, Il manifesto, [online] https://ilmanifesto.it/olga-tokarczuk-chi-si-ferma-si-fa-pietra, 11.12.2020.

Fillmore, Ch. J. (1982), „Frame Semantics”, [w:] Charles J. Fillmore, Linguistics in the Morning Calm, Hanshin Publishing Co., Seoul, 111-137.

Hejwowski, K. (2006), Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Hermans, T. (2009), „Przekład, zadrażnienie i rezonans” (tłum. Magda Heydel), [w:] Piotr Bukowski, Magda Heydel, red. Współczesne teorie przekładu. Antologia, Znak, Kraków, 295-318.

Holmes, J. S. (1988), Translated! Papers on Literary Translation and Translation Studies, Rodopi, Amsterdam.

Hornby, A. S. (1992), Oxford Advanced Learner’s Dictionary of Current English, 4th ed., Oxford University Press, Oxford.

Jarniewicz, J. (2007), „Horror vacui, czyli poetyka nadmiaru w przekładzie literackim”, [w:] Olga Kubińska, Wojciech Kubiński, red. Przekładając nieprzekładalne.

O wierności, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, 139-151.

Kłos, A. (2018), „Przekłady niebezpośrednie w polsko-włoskich relacjach literackich w dwudziestym wieku. Rekonesans”, Przekładaniec. 37: 64-86, https://doi.org/10.4467/16891864PC.18.013.9555. DOI: https://doi.org/10.4467/16891864PC.18.013.9555

Kraskowska, E. (2018), „Porównywanie jako metoda krytyki przekładu”, Tekstualia. 54: 53-62, https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.3431. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.3431

Kubaszczyk, J. (2013), „Przekład dzieła literackiego jako konkretyzacja”, Scripta Neophilologica Posnaniensia. 23: 37-54, https://doi.org/10.14746/snp.2013.13.04. DOI: https://doi.org/10.14746/snp.2013.13.04

Kubaszczyk, J. (2019), „Czy przekładoznawstwo to nauka oparta na solidnym fundamencie? Hipoteza podstawowych praw przekładoznawstwa”, Między Oryginałem a Przekładem. 44: 9-36, https://doi.org/10.12797/MOaP.25.2019.44.01. DOI: https://doi.org/10.12797/MOaP.25.2019.44.01

Lefevere, A. (2009), „Ogórki matki Courage. Tekst, system i refrakcja w teorii literatury” (tłum. Agata Sadza), [w:] Piotr Bukowski, Magda Heydel, red. Współczesne teorie przekładu. Antologia, Znak, Kraków, 223-246.

Maas, P. (1994), „Krytyka tekstu. Fragmenty” (tłum. Katarzyna Sybilska), Pamiętnik Literacki. 85: 188-206.

Marchesani P. (1992), „D’una edizione «critica» di Gombrowicz (e d’altro)”, Europa Orientalis. 11: 233-294.

Newmark, P. (1988), A Textbook of Translation, Prentice Hall, London-New York.

Oxford Learner’s Dictionaries, [online] https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/pinch_2, 27.12.2020.

Ragazzini, G., Biagi, A. (1992), Il nuovo Ragazzini/Biagi concise. Dizionario inglese e italiano, ed. 2, Zanichelli, Bologna.

Rajewska, E. (2018), „Poetyka przekładu według Edwarda Balcerzana”, Forum Poetyki. 14: 90-97, https://doi.org/10.14746/fp.2018.14.26831. DOI: https://doi.org/10.14746/fp.2018.14.26831

Salich, H. (2018), Techniki i strategie tłumaczenia neologizmów autorskich. Polska literatura fantastyczna i fantastycznonaukowa w przekładach angielskich, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, https://doi.org/10.31338/uw.9788323532026. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323532026

Tokarczuk, O. (1999), Dio, il tempo, gli uomini e gli angeli (tłum. Raffaella Belletti), e/o, Roma (wyd. II: Nella quiete del tempo, Nottetempo, Roma, 2013; wyd. III: Nella quiete del tempo, Bompiani, Milano, 2020).

Tokarczuk, O. (2006), Che Guevara e altri racconti (tłum. Silvano De Fanti, Borys Naumow), Forum, Udine.

Tokarczuk, O. (2007a), Bieguni, Wydawnictwo Literackie, Kraków.

Tokarczuk, O. (2007b), Casa di giorno, casa di notte (tłum. Raffaella Belletti), Fahrenheit 451, Roma.

Tokarczuk, O. (2010), Les Pérégrins (tłum. Grażyna Erhard), Noir sur Blanc, Lausanne.

Tokarczuk, O. (2012), Guida il tuo carro sulle ossa dei morti (tłum. Silvano De Fanti), Nottetempo, Milano (wyd. II: Bompiani, Milano, 2020).

Tokarczuk, O. (2018), L’anima smarrita (tłum. Raffaella Belletti), Topipittori, Milano.

Tokarczuk, O. (2019a), Flights (tłum. Jennifer Croft), Riverhead Books, New York.

Tokarczuk, O. (2019b), Los errantes (tłum. Agata Orzeszek), Editorial Anagrama, Barcelona.

Tokarczuk, O. (2019c), I Vagabondi (tłum. Barbara Delfino), Bompiani, Milano.

Wielki słownik języka polskiego ze słownikiem wyrazów bliskoznacznych, [2018], Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Downloads

Published

2021-06-21

How to Cite

Franczak, G. . (2021). „Ogumienie mózgu” w „słabym świetle postępu”: O pułapkach translacji syntagmatycznej i niebezpośredniej na przykładzie włoskiej wersji Biegunów Olgi Tokarczuk. Między Oryginałem a Przekładem, 27(2 (52), 35–61. https://doi.org/10.12797/MOaP.27.2021.52.02