Między przedmiotem a podmiotem
Zwierzęta na fotografiach ze zbiorów Muzeum Krakowa
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2019.07Słowa kluczowe:
historia Krakowa, Muzeum Krakowa, animal studies, historia fotografii, zwierzeta, psy, koty, konie, gołebie, ogród zoologicznyAbstrakt
BETWEEN THE OBJECT AND THE SUBJECT. ANIMALS IN THE PHOTOGRAPHS FROM THE COLLECTIONS OF THE MUSEUM OF KRAKÓW
The present paper oers a reection on the subject of the presence of animals in the photographs in the collections of the Museum of Kraków. Relations between people and animals are an extremely popular subject in our contemporary world. Our interest in animals has been rising astronomically in recent years. Museums and art galleriesdo not shun this subject, and readily decide to organize exhibitions dedicated to animal themes. Every time an exhibition of this sort is launched, it draws a large social response, at the same time resonating among new groups of museum exhibition goers. In recent years, a_new academic field has also evolved: animal studies, also defined as the study of human-animal relations (human-animal studies). The general assumption is to look at the question of animals from the perspective of dierent academic fields – not only biology, but also philosophy, history, anthropology, and psychology, while at the same time deanthropomorphizing these fields in the context of talking about animals. Reection on the presence of animals in the photographs held in the collections of the Museum of Kraków seems quite indispensable in the present, special issue of the Krzysztofory yearbook, speci_cally dedicated to the medium of photography. It is worth to mention that animals as a research problem were introduced in the exhibition space of the Museum of Kraków already in 2016, in the form of a_temporary exhibition titled Jak pies z kotem [Like cat and dog], where animal motifs were presented for the first time in the Museum’s history. The collection of animal photographs at the Museum of Kraków contains atelier portraits, documentary photographs, reportorial views taken in the streets of Kraków, as well as ama teur photographs that constitute a kind of family chronicle and genre scenes showing views of the city and its surroundings. The basic criterion for the exhibition selection was the presence of an animal in the picture, therefore the discussed group of images covers the period from the 19th through the beginning of the 21st centuries. For the purposes of the present article, the photographs have been divided into several subgroups, in accordance with the species criterion, from cats and dogs, to horses, to the special category of wild animals living in the city, such as pigeons and squirrels. Due to their specific character, photographs from the Kraków Zoological Garden, and those associated with animal care are discussed separately.
Bibliografia
Adams Carol J.: Post-miesożerność. Przeł. Magdalena Dąbrowska. W: Zwierzęta, gender i kultura. Perspektywa ekologiczna, etyczna i krytyczna. Red. Anna Barcz, Magdalena Dąbrowska. Lublin 2014, s. 47–54
Bakke Monika: Studia nad zwierzętami. Od aktywizmu do akademii i z powrotem?. „Teksty Drugie. Teoria literatury, krytyka, interpretacja” 2011, nr 3, s. 193–204
Baratay Eric: Zwierzęcy punkt widzenia. Inna wersja historii. Przeł. Paulina Tarasewicz. Gdańsk 2014
Barthes Roland: Światło obrazu. Przeł. Jacek Trznadel. Warszawa 2008
Berger John: Zrozumieć fotografie. Przeł. Krzysztof Olechnicki.
W: Badania wizualne w działaniu. Antologia tekstów.
Red. nauk. Maciej Frąckowiak, Krzysztof Olechnicki. Warszawa 2011, s. 203–209
Bikont Anna, Szczęsna Joanna: Pamiątkowe rupiecie. Biografia Wisławy Szymborskiej. Kraków 2012
Burke Peter: Naoczność. Materiały wizualne jako świadectwa historyczne. Przeł. Justyna Hunia. Kraków 2012
Demel Juliusz: Stosunki gospodarcze i społeczne Krakowa w latach 1846–1853. Biblioteka Krakowska, nr 107. Kraków 1951
Demel Juliusz: Stosunki gospodarcze i społeczne Krakowa w latach 1853–1866. Biblioteka Krakowska, nr 112. Wrocław–Kraków 1958
Dorys Benedykt Jerzy, Czapliński Czesław: Artyści – portrety ostatniego stulecia. Warszawa 2007
Dudek Krzysztof, Jerzak Leszek, Tryjanowski Piotr: Zwierzęta konfliktowe w miastach. Gorzów Wielkopolski 2016
Encyklopedia Krakowa. Red. prow. Antoni Henryk Stachowski. Kraków–Warszawa 2000
Ferenc Tomasz: Fotografia. Dyletanci, amatorzy i artyści. Łódź 2004
Gellner Joanna: „W obronie koni, psów i ptaków niechaj przoduje w Polsce Kraków”. Z dziejów opieki nad zwierzętami w Krakowie (1875–1914). „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2018, z. 36, s. 97–116
Gaczoł Ewa: Ignacy Krieger i jego kolekcja klisz szklanych. „Spotkania z Zabytkami” 2017, nr 7–8, s. 51–53
Gaczoł Ewa, Pilch Daria: Konserwacja negatywów kolodionowych na podłożu szklanym. „Wiadomości konserwatorskie – Journal of Heritage Conservation” 2018, nr 55, s. 141–151
Gellner Joanna, Sobucka Bożena: Jak pies z kotem. Kraków 2016
Gołąb Marta: Srebrowe techniki fotograficzne. „Ochrona Zabytków” 1982, t. 35, nr 1–2, s. 45–52
Gugała Antonina: Od pupila do partnera. Fotografie zwierząt nieczłowieczych [online]. Wirtualne Muzeum Fotografii,
27 stycznia 2019 [dostęp 30 września 2019]. Dostępny w internecie: http://fotomuzeum.faf.org.pl/article/34
Harasym Zenon: Stare fotografie. Poradnik kolekcjonera. Warszawa 2005
Jakubowicz-Prokop Zofia: Zooptykon. O zwierzętach i ludziach w dziewiętnastowiecznych ogrodach zoologicznych. W: Zwierzęta, gender i kultura. Perspektywa ekologiczna, etyczna i krytyczna. Red. Anna Barcz, Magdalena Dąbrowska. Lublin 2014, s. 153–166
Jerey Ian: Jak czytać fotografie. Lekcje mistrzów fotografii. Przeł. Jakub Jedliński. Kraków 2009
Król Lucyna: Psy i koty na starych fotografiach. Próba analizy zbiorów Muzeum Fotografii w Krakowie. W: Kot, pies, człowiek. O relacjach międzygatunkowych i kulturowych tego konsekwencjach. Red. nauk. Tarzycjusz Buliński, Katarzyna Linda-Grycza. Gdańsk 2019, s. 209–225
Kruszewicz Andrzej: Rola ogrodów zoologicznych w ratowaniu ginących gatunków i poprawianiu dobrostanu zwierząt nieudomowionych. „Przegląd Hodowlany” 2011, nr 11, s. 8–9
Lasota Ewelina, Majkowska-Szajer Dorota: Ślady, tropy, znaki. Kraków 2017
Lechowicz Lech: Historia fotografii. Cz. 1. 1839–1939. Łódź 2012
Lesiak-Przybysz Bożena: Aleksandra Czechówna o wizycie cesarza Franciszka Józefa I w 1880 r. w Krakowie. „Krakowski Rocznik Archiwalny” 2011, t. 17, s. 229–252
Łagodzka Dorota: Ecce Animalia. Przedstawienia zwierząt w sztuce i relacji znaczeń. W: Ecce Animalia. Oronsko 2014, s. 40–76
Łagodzka Dorota: Podmiotowość zwierząt w sztuce. „Wielogłos. Pismo Wydziału Polonistyki UJ” 2018, nr 1, s. 63–82
Łukaszewicz Karol: Przewodnik po zwierzyńcu w Lesie Wolskim. Kraków 1929
Łukaszewicz Karol: Ogrody zoologiczne. Wczoraj, dziś i jutro. Warszawa 1975
Markowska Anna: Język Neuera. O twórczości Jonasza Sterna. Cieszyn 1998
Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania w Krakowie. 150 lat
polskiego samorządowego modelu oczyszczania miasta. Red. Piotr Hapanowicz, Tomasz Bator, Piotr Odorczuk. Kraków 2017
Mossakowska Wanda: Walery Rzewuski (1837–1888) fotograf. Studium warsztatu i twórczości. Wrocław 1981
Mossakowska Wanda: Dagerotypy w zbiorach polskich. Katalog. Wrocław 1989
Nowak Janusz Tadeusz: Hołd armii polskiej pamieci króla Jana III Sobieskiego w Krakowie 6 X 1933 r. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1982, z. 9, s. 66–80
Obrostek Szymon: Forma i znaczenie fotografii w reklamach prasowych. W: Wykorzystanie fotografii w reklamie prasowej. Red. Robert Warzocha. Warszawa 2011, s. 1–34
Pankiewicz Tadeusz: Apteka w getcie krakowskim. Posł. Czesław Brzoza. Kraków 2003
Piech Zenon: „Trwanie osobne i wieczne”. Fotografia jako źródło w kręgu nauk pomocniczych historii i archiwistyki.
W: Spuścizny – co po nas zostaje? Zagadnienia metodologiczne. Materiały konferencji naukowych organizowanych przez Archiwum Nauki PAN i PAU i Polska
Akademie Umiejętności. Kraków 2019, s. 79–110
Pióro Anna: Magister Tadeusz Pankiewicz. Biografia. Red. Anna Biedrzycka. Kraków 2013.
Polaczek-Kornecki Tadeusz: Zarys monografii komunikacji wewnętrznej miasta Krakowa. Opracowany z okazji XXII-go Kongresu międzynarodowego dla spraw tramwajownictwa,
kolejnictwa dojazdowego i komunikacji autobusowej w Warszawie w dniach od 29 czerwca do 6 lipca 1930 r. Kraków 1930
Polski słownik biograficzny: Strauss Aleksander Władysław.
Hasło oprac. Magdalena Skrejko. T. 44. Wrocław 2007, s. 274–275
Ryba Janusz: Rzut oka na funkcje psów w kulturze oświecenia.
„Gazeta Uniwersytecka. Miesięcznik Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach” [online]. 1992, nr 3
[dostęp 10 września 2019]. Dostępny w internecie: http://gazeta.us.edu.pl/node/185841
Ryba Janusz: Uwodzicielskie oblicza oświecenia. Szkice obyczajowe. Katowice 1994
Sobucka Bożena: Pokojowce, stróże, włóczęgi. Psy w Krakowie w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku.
„Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2018, z. 36, s. 117–130
Sonntag Susan: O fotografii. Przeł. Sławomir Magala. Kraków 2009
Statuta Urządzenia Straży Pożarnej dla miasta Krakowa. Kraków 1875
Statystyka miasta Krakowa. Zestawiona przez Biuro Statystyczne Miejskie. Pod kier. i red. Józefa Kleczyńskiego. Z. 12. Kraków 1912
Sztompka Piotr: Socjologia wizualna. Fotografia jako metoda badawcza. Warszawa 2005
Śliwinska Monika: Wyspiański. Dopóki starczy życia. Kraków 2017
Torowska Joanna: Parki Krakowa. Cz. 1. Kraków 2006
Tuliszkowski Józef: Pomoc sanitarna dla ludzi i koni. Warszawa 1929
Wach Małgorzata: Cała prawda o krakowskich gołębiach.
„Gazeta w Krakowie”. Lokalny dodatek „Gazety Wyborczej” [online]. 2007, 31 lipca [dostęp 15 września 2019]. Dostępny w internecie: http://krakow.wyborcza.pl/krakow/1,44425,4353165.html
Wielka Księga adresowa stoł. król. miasta Krakowa. Wyd. Stanisław Mikulski. Kraków 1925
Zawojski Piotr: Posthumanizm, czyli humanizm naszych czasów. „Kultura i Historia” 2017, nr 32, s. 68–76
Zientara Maria: Ocaleni z Holokaustu: Artur Nacht Samborski, Erna Rosenstein, Jonasz Stern. Red. Anna Biedrzycka.
Kraków 2012
Zinkow Julian: Krakowskie podania, legendy i zwyczaje. Kraków 2007
GAZETY I CZASOPISMA
„Czas” 1858, nr 100, z 2 maja; 1865, nr 180, z 9 sierpnia
„Dziennik Rozporządzeń dla Stoł. Król. Miasta Krakowa”
1880, R. 1, nr 1; 1881, R. 2, nr 7; 1882, R. 3, nr 5
„Dziennik Polski” 1988, nr 256, z 28 października
„Echo Krakowa” 1963, nr 246, z 21 października
„Ilustrowany Kurier Codzienny” 1929, nr 193, z 18 lipca
„Józefa Czecha Kalendarz Krakowski na rok 1877”, R. 46 „Kino. Tygodnik ilustrowany” 1933, nr 14
„Opiekun Zwierząt Domowych i Pożytecznych. Organ Krakowskiego Stowarzyszenia Ochrony Zwierząt” 1890, nr 1; nr 11–12
„Światowid” 1933, nr 6; 1934, nr 21
Pobrania
Wersja elektroniczna opublikowana
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.

