Reminiscencja stylistyczna w przekładzie

Authors

  • Tamara Brzostowska‑Tereszkiewicz Instytut Badań Literackich PAN

DOI:

https://doi.org/10.12797/MOaP.21.2015.29.04

Keywords:

translation, stylization, stylistic reminiscence, Velimir Khlebnikov, Boleslav Lesmian

Abstract

Stylistic reminiscence in translation


The article addresses the difficulty of classifying Adam Pomorski’s translations of Velimir Khlebnikov’s poetry as a mere stylization after Boleslav Lesmian’s poetry. The Polish translations of the neological poetic experiments of the Russian Cubo‑Futurist provide a point of departure to discuss theoretical and interpretive implications of stylistic reminiscence as a unique type of intertextual dialogue between the literature of the original and the receiving literature.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Afanasjew, A.N. ([1865‑1869] 1994), Poeticzeskije wozzrenija sławjan na prirodu (w 3 tomach,) Indrik, Moskwa.

Andriejewskij, I.E., Arsieniew, K.K., Pietruszewskij, F.F. (red.) (1898), Południcy, w: Encykłopiediczeskij słowar’, t. XXIV, F.A. Brokgauz–I.A. Efron, Sankt‑Pietierburg, s. 383.

Arystoteles (2004), Retoryka. Retoryka dla Aleksandra. Poetyka, tłum., wstęp i komentarz H. Podbielski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Balbus, S., ([1993] 1996), Między stylami, wyd. 2, Universitas, Kraków.

Bańkowski, A. (red.) (2000), Etymologiczny słownik języka polskiego, t. 1‑2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Bolecki, W. (1998), „Historyk literatury i cytaty”, w: idem, Pre‑teksty i teksty. Z zagadnień związków międzytekstowych w literaturze polskiej XX wieku, wyd. 2 zmienione, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 7‑35.

Brooks, C. (1947), The Well Wrought Urn: Studies in the Structure of Poetry, Harcourt, Brace & World, New York. Brückner, A. (1985), Mitologia słowiańska i polska, wstęp i oprac. S. Urbańczyk, PWN, Warszawa.

Brückner, A. ([1927] 1989), Słownik etymologiczny języka polskiego, Wiedza Powszechna, Warszawa.

Brzostowska‑Tereszkiewicz, T. (2003), „Sofia zaklęta w baśniową carewnę. «Piesni Wasilisy Priemudroj» Bolesława Leśmiana wobec rosyjskiej poezji symbolistycznej”, Pamiętnik Literacki, 3, s. 27‑49.

Brzozowski, J. (2011), Stanąć po stronie tłumacza. Zarys poetyki opisowej przekładu, Wydawnictwo UJ, Kraków.

Chlebnikow, W. (1968), Sobranije soczinienij, t. 1, Wilhelm Fink Verlag, München.

Chlebnikow, W. (1971), Sobranije soczinienij, t. 4, Wilhelm Fink Verlag, München.

Chlebnikow, W. (2000), Sobranije soczinienij w szesti tomach: Dramaticzeskije poemy. Dramy. Sceny 1904‑1922,

t. 1, Nasledije, Moskwa.

Chlebnikow, W. (2005), Rybak nad morzem śmierci. Wiersze i teksty 1917‑1922, wybór, tłum., przypisy A. Pomorski, Open, Warszawa.

Chlebnikow, W. (2005), Widziądz widziadeł bezkształtnych. Wiersze i teksty 1904‑1916, wybór, tłum., przypisy A. Pomorski, Open, Warszawa.

Chłystowski, H., Drawicz, A., Komendant, T., Osińska, K., Pomorski, A., Śliwowski, R. (1996), „Płatonow po polsku [dyskusja redakcyjna]”, Literatura na Świecie, 7 (300), s. 134‑156.

Czech, J. (2005), „Policzek dla gustów publiczności”, Res Publica Nowa (lato), s. 147.

Danek, D. (1968), „O cytatach struktur (quasi‑cytatach) i ich funkcji w wewnętrznej polemice literackiej”, w: Mayenowa, M.R., Sławiński, J. (red.), Prace z poetyki poświęcone VI Międzynarodowemu Kongresowi Slawistów, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN, Wrocław–Warszawa–Kraków, s. 78‑102.

Freidenberg, O. (2007), Obraz i pojęcie, tłum. i posłowie B. Żyłko, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.

Gieysztor, A. (1986), Mitologia Słowian, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa.

Kempiński, A.M. (1993), Słownik mitologii ludów indoeuropejskich, Kantor Wydawniczy SAWW, Poznań.

Khlebnikov, V. (1997), Collected Works of Velimir Khlebnikov, vol. 3: Selected poems, transl. P. Schmidt, ed. R. Vroon, Harvard University Press, Cambridge (Mass.)–London.

Leśmian, B. (1995), Poezje zebrane, oprac. A. Madyda, wstęp M. Jakitowicz, Algo, Toruń.

Linkner, T. (1991), Mitologia słowiańska w literaturze Młodej Polski, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.

Nilsson, N.A. (1985), „How to Translate Avant‑Garde Poetry: Some Attempts with Khlebnikov’s «Incantation by Laughter»”, w: idem (ed.), V. Khlebnikov: A Stockholm Symposium, Almqvist & Wiksell International, Stockholm, s. 133‑150.

Oinas, F.J. (1985), Essays on Russian Folklore and Mythology, Slavica Publishers, Inc., Columbus, Ohio.

Okulśnik, E. (1971), „Słowotwórstwo na usługach filozofii”, w: Głowiński, M., Sławiński, J. (red.), Studia o Leśmianie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, s. 151‑183.

Papierkowski, S.K. (1964), Bolesław Leśmian. Studium językowe, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin.

Piercowa, N. (1995), Słowar’ nieołogizmow Wielimira Chlebnikowa, priedisł. H. Baran, Wiener Slawistischer Almanach, Sonderband 40, Wien–Moskau.

Piercowa N.N., Rafajewa, A.W. (1999), „O sławianskich driewnostiach u Wiacz. Iwanowa i W. Chlebnikowa”, w: Arutiunowa, N.D., Lewontina, I.B. (red.), Łogiczeskij analiz jazyka. Obraz czełowieka w kulturie i jazykie, Indrik, Moskwa, s. 377‑386.

Polakow, M.J. (1986), „Wielimir Chlebnikow, Mirowozzrienije i poetika”, w: Chlebnikow, W., Tworienija, oprac. W.P. Grigorjew, A.J. Parin, Sowietskij pisatiel, Moskwa, s. 5‑35.

Pomorski, A. (1982), „Nota biograficzna”, w: Chlebnikow, W., Poezje wybrane, wybór, tłum. i oprac. A. Pomorski, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa, s. 110‑122.

Pomorski, A. (1996), Duchowy proletariusz. Przyczynek do dziejów lamarkizmu społecznego i rosyjskiego kosmizmu XIX‑XX wieku (na marginesie antyutopii Andrieja Płatonowa), Open, Warszawa.

Pomorski, A. (2004), „Heretyk i Spółka”, w: idem, Sceptyk w piekle. Z dziejów ideowych literatury rosyjskiej, Open, Warszawa.

Rowniakowa, L., „Russkije stichi Bolesława Les’miana (K problemie russko‑pol’skogo bilingwizma)”, w: Mnogojazyczije i literaturnoje tworczestwo, Nauka, Leningrad 1981, s. 290‑315.

Rozwadowski, J. (1961), „Z zagadnień gramatycznych i etymologicznych”, w: idem, Wybór pism, t. 2: Językoznawstwo indoeuropejskie, PWN, Warszawa, s. 150‑154.

Sandauer, A. ([1978] 1985), „Ewolucja polskiej poezji międzywojennej”, w: idem, Pisma zebrane, t. 1: Studia o literaturze współczesnej, Czytelnik, Warszawa, s. 11‑33.

Sandauer, A. ([1946] 1985), „Filozofia Leśmiana (Eksperyment krytyczny)”, w: idem, Pisma zebrane, t. 1: Studia o literaturze współczesnej, Czytelnik, Warszawa, s. 499‑516.

Sandauer, A. ([1963] 1985), „Pośmiertny tryumf Młodej Polski (Rzecz o Bolesławie Leśmianie)”, w: idem, Pisma zebrane, t. 1: Studia o literaturze współczesnej, Czytelnik, Warszawa, s. 49‑76.

Sławiński, J. (1971), „Semantyka poetycka Leśmiana”, w: Głowiński, M., Sławiński, J. (red.), Studia o Leśmianie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, s. 92‑123.

Stone, R. (1972), „Leśmian i drugie pokolenie symbolistów rosyjskich”, tłum. I. Sieradzki, Pamiętnik Literacki, 2, s. 19‑50.

Szczęsna, J. (2011), „Ksiądz Baka powrócił do źródła”, Gazeta Wyborcza, [on‑line] http://wyborcza.pl/1,76842,9709424,Ksiadz_Baka_powrocil_do_zrodla.html – 15.06.2014.

Świdziński, E., Wasyłenko, W. (1995), „Wostocznyje konteksty Bolesława Les’miana”, w: Markunas, A. (red.), Problemy sowriemiennoj rusistiki, Wydawnictwo UAM, Poznań, s. 126‑136.

Trznadel, J. (1961), „Rosyjskie wiersze Bolesława Leśmiana”, Twórczość, 1, s. 101‑105.

Tuwim, J. (1986), Pisma zebrane, t. 1: Wiersze, oprac. A. Kowalczykowa, Czytelnik, Warszawa.

Urbańczyk, S. (1947), Religia pogańskich Słowian, Wydawnictwo Studium Słowiańskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Vroon, R. (1983), Velemir Xlebnikov’s Shorter Poems: A Key to the Coinages, University of Michigan, Ann Arbor.

Wasyłenko, W. (1990), „Okres kijowski w życiu i twórczości Bolesława Leśmiana”, Studia Polono‑Slavica‑Orientalia.

Acta Litteraria, XII, s. 1‑113.

Wasyłenko, W. (1986), „Pro poeticznij cikł Bolesława Les’miana «Pesni Wasylisy Premudroj»”, Słow’jans’kie literaturoznawstwo i folkloristika, 15, s. 32‑39.

Weststeijn, W.G. (1983), Velimir Chlebnikov and the Development of Poetical Language in Russian Symbolism and Futurism, Rodopi, Amsterdam.

Ziejka, F. (1977), „Motywy prasłowiańskie”, w: Podraza‑Kwiatkowska, M. (red.), Młodopolski świat wyobraźni. Studia i eseje, Wydawnictwo Literackie, Kraków, s. 191‑230.

Downloads

Published

2021-07-22

How to Cite

Brzostowska‑Tereszkiewicz, T. (2021). Reminiscencja stylistyczna w przekładzie. Między Oryginałem a Przekładem, 22(3(29), 35–54. https://doi.org/10.12797/MOaP.21.2015.29.04