Seria przekładowa w piosence na przykładzie tłumaczeń utworu Crack of Doom The Tiger Lillies
DOI:
https://doi.org/10.12797/MOaP.32.2026.72.04Keywords:
Tiger Lillies, song translation, retranslation, translation seriesAbstract
TRANSLATION SERIES IN SONG – A CASE STUDY OF THE TRANSLATIONS OF CRACK OF DOOM BY THE TIGER LILLIES
The Tiger Lillies, an alternative British band, enjoys considerable interest among Polish translators. This leads to the appearance of translations series including several variants of one song lyrics. This paper aims at discussing four translations of the song Crack of Doom. Starting with the concept of the translation series by Edward Balcerzan and critically assessing full applicability of Antoine Berman’s retranslation hypothesis in the field of song translation, I consider the diversification of the translations as a result of ‘appropriation’ in the sense proposed by Johan Franzon. The variations are thus seen as a result of the fact that the translators pursue different objectives, and the translations themselves – as an area of translational artistic expression rather than a dialogue with previous versions.
Downloads
References
Bachtin, M. (1975), Twórczość Franciszka Rabelais’go a kultura ludowa średniowiecza i renesansu, tłum. A. i A. Goreniowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
Balcerzan, E. (1968/1998), „Poetyka przekładu artystycznego”, [w:] Edward Balcerzan, Literatura z literatury (strategie tłumaczy), Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice.
Barańczak, S. (2007), Fioletowa krowa. 333 najsławniejsze okazy angielskiej i amerykańskiej poezji niepoważnej. Antologia, Wydawnictwo a5, Kraków.
Bednarczyk, A. (2008), W poszukiwaniu dominanty translatorskiej, PWN, Warszawa.
Bensimon, P. (1990), „Presentation”, Palimpsestes. 13(4): ix-xiii. https://doi.org/10.1080/07374836.2020.1860843.
Berman, A. (1990), „La retraduction comme espace de la traduction”, Palimpsestes. 13(4): 1-7. https://doi.org/10.4000/palimpsestes.596.
Czarnecka, K. (wyk.) (2014), Hera koka hasz LSD, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=iSHG_B4GhFg [nagranie live].
Czuj, Ł. (reż.) (2004), Bal u Wolanda, Chorzów, Teatr Rozrywki [spektakl teatralny].
Czuj, Ł. (reż.) (2014), Sofia de Magico, Warszawa, Teatr Muzyczny „Roma” [spektakl teatralny].
Franzon, J. (2008), „Choices in Song Translation: Singability in Print, Subtitles and Sung Performance”, The Translator. 14(2): 373-399. https://doi.org/10.1080/13556509.2008.10799263
Franzon, J. (2022), „Approximations and Appropriations: Making Space for Song Translation in Translation Studies”, MikaEL. Electronic Journal of the KäTu Symposium on Translation and Interpreting Studies. 15: 25-41. http://hdl.handle.net/10138/349565.
Gambier, Y. (1994), „La Retraduction, retour et detour”, Meta. 39(3): 413-417.
Greenall, A.K., Franzon, J., Kvam, S., Parianou, A. (2021), „Making a Case for a Descriptive-explanatory Approach to Song Translation Research: Concepts, Trends and Models”, [w:] Johan Franzon, Annjo K. Greenall, Sigmund Kvam, Anastasia Parianou, red. Song Translation: Lyrics in Contexts, Frank & Timme, Berlin.
Kaźmierczak, M. (2016), „Znak w tekście i przekładzie”, [w:] Józefina Piątkowska, Gennadyj Zeldowicz, red. Znaki czy nie znaki?, t. 2, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Kaźmierczak, M. (2018), „Jakość tłumaczenia w serii translatorskiej – pieśń miłosna na sześć głosów”, Forum Poetyki. 14: 6-39. https://doi.org/10.14746/fp.2018.14.26825.
Kołakowski, R. (reż.) (2006), Zło. The Tiger Lillies Project, Teatr Piosenki, Wrocław [spektakl teatralny].
Legeżyńska, A. (1999), Tłumacz i jego kompetencje autorskie, PWN, Warszawa.
Low, P. (2005), „The Pentathlon Approach to Translating Songs”, [w:] Dinda L.
Gorlée, red. Song and Significance: Virtues and Vices of Vocal Translation, Amsterdam–New York–Rodopi.
Mach, A. (2020), „What Is Punk Cabaret? An Attempt to Define and Exemplify the Phenomenon”, Zagadnienia Rodzajów Literackich. 63(4): 151-166. https://doi.org/10.26485/ZRL/2020/63.4/10.
Mach, A. (2023), „Zabawa w piekło–niebo – własna twórczość Romana Kołakowskiego a jego przekłady The Tiger Lillies”, Przekładaniec. 45: 56-75.
Niczewski, P. (reż.) (2002), Sens życia według Tiger Lillies, Piwnica przy Krypcie, Szczecin [spektakl teatralny].
Ojcewicz, G. (2002), „Granice serii”, [w:] Grzegorz Ojcewicz, Epitet jako cecha idiolektu pisarza, Wydawnictwo „Śląsk”, Katowice.
Paloposki, O., Koskinen, K. (2004), „A Thousand and One Translations: Revisiting Retranslation”, [w:] Gyde Hansen, Kirsten Malmkjær, Daniel Gile, red. Claims, Changes and Challenges in Translation Studies: Selected Contributions from the EST Congress, Copenhagen 2001, John Benjamins Publishing Company, Amsterdam–Philadelphia.
Przybylski, M. (reż.) (2008), Moulin Noir. Antyrewia, Teatr Współczesny, Warszawa [spektakl teatralny].
Rachoń, M. (reż.) (2022), Lobotomia, Teatr Śląski, Katowice [spektakl teatralny].
Ramalho, J.R. (2020), „The Blasphemous Grotesqueries of The Tiger Lillies”, [w:] Clive Bloom, red. The Palgrave Handbook of Contemporary Gothic, Palgrave Macmillan, London.
Rimbaud, A. (1993), Wiersze; Sezon w piekle; Iluminacje; Listy, tłum. J. Czechowicz et al.; wybór, opracowanie, posłowie Artur Międzyrzecki, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
Sofia de Magico (2015) [różni wykonawcy], Fortune Production, CD.
Sterło-Orlicki, M. (reż.), Czarnecka, K. (wyk.) (2018), „Hera koka hasz LSD”, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=i_yIxAsR534 [teledysk].
Teatr Śląski (2022), Trafi nas szlag / Lobotomia, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=A9ViGnEMQ9w (dostęp 22.12.2024) [nagranie].
The Tiger Lillies (1996), The Brothel to the Cemetery, Misery Guts Music, CD.
The Tiger Lillies (1997), Farmyard Filth, Misery Guts Music, CD.
The Tiger Lillies (1999), Bad Blood + Blasphemy, Misery Guts Music, CD.
The Tiger Lillies (2024), The Tiger Lillies – ‘Crack of Doom’ live at Cadogan Hall London [27 Sept 2024], YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=stM6d6c_JQo (dostęp 4.01.2025) [nagranie live].
The Tiger Lillies, Kronos Quartet (2003), The Gorey End, Misery Guts Music, CD.
The Tiger Lillies, The Symphony Orchestra Of Norrlandsoperan (2007), Urine Palace, Misery Guts Music, CD.
The Tiger Lillies zaśpiewani (2016) [różni wykonawcy], MTJ, CD.
Vermeer, H.J. (1989/2000), „Skopos and Commission in Translational Action”, tłum. A. Chesterman, [w:] Lawrence Venuti, red. The Translation Studies Reader, Routledge, London.
Villon, F. (1461/2002), Wielki testament, tłum. T. Żeleński-Boy, Zielona Sowa, Kraków.
Wojaczek, R. (2014), Wiersze i proza, Bogusław Kierc, red. Biuro Literackie, Wrocław.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
