Litera jako nośnik kultury (o trudnościach z tłumaczeniem cyrylicy)

Authors

  • Magdalena Ochniak Uniwersytet Jagielloński

DOI:

https://doi.org/10.12797/MOaP.21.2015.27.02

Keywords:

translation, changes in translation, Cyrillic, Russian literature

Abstract

Letter as a Carrier of Culture (on Problems with Cyrillic Translation)

It may seem that a letter, being a graphic sign, should not be an element causing difficulties in the process of translation. For every graphic sign appearing in a given alphabet, there are long-established patterns of transliteration, and for every sound, there are patterns of transcription allowing one to render its form in another language. However, it seems that this elementary unit of the alphabet begins to cause problems in translation from Russian into Polish, when words are combined to form collocations; it disappears from the alphabet at different stages of the historical development of a language, being retained, however, in older editions of texts that are still present and translated within a culture; it becomes an element of language games; the graphic form is of crucial importance for a given work and it is the key to understanding it. In situations of this kind, a translator’s task does not consist in a mechanical process of finding the graphic equivalents of letters among the set of letters (formal translation) but in providing a translation which adapts the original text to the target culture (functional translation). This article presents methods of translation which attempt to adapt the original text to the linguistic standards and to the culture of the target language, as exemplified by Russian authors of the nineteenth and twentieth centuries such as Leskov, Gorki, Tsvetaeva, Bulgakov and others.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Alex; litery x, v, q w polszczyźnie, [on‑line] http://www.rjp.pan.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=602&Itemid=73 – 27.09.2013.

Bułhakow, M. (1999), Mistrz i Małgorzata, tłum. I. Lewandowska, W. Dąbrowski, Prószyński i S‑ka, Warszawa.

Bułhakow, M. (1995), Mistrz i Małgorzata, tłum. A. Drawicz, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław.

Cwietajewa, M. (1947), „Imię twe – ptaszyna w ręku…”, tłum. S. Galewska, w: Jastrun, M., Pollak, S. (red.), Dwa wieki poezji rosyjskiej. Antologia, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa.

Cwietajewa, M. (1987), „Twoje imię – ptaszyna w rękach…”, tłum. S. Pollak, w: Pomorski, A. (red.), Z liryki rosyjskiej XX wieku, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa.

Czechow, A. (1992), Dramat na polowaniu, tłum. R. Śliwowski, Dom Wydawniczy Szczepan Szymański, Warszawa.

http://www.fil.us.edu.pl/ijp/poradnia/baza_archiwum.php?POZYCJA-=200&AKCJA=&TEMAT=Ortografia&NZP=&WYRAZ= – 27.09.2013.

Gorki, M. (1963), Artamonow i synowie, tłum. S. Strumph‑Wojtkiewicz, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Leskow, M. (1970), Wędrowiec urzeczony, tłum. J. Wyszomirski, w: Leskow, M., Utwory wybrane, Ossolineum, Wrocław.

Moszyński, L. (2006), Wstęp do filologii słowiańskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Pielewin, W. (2003), Mały palec Buddy, tłum. H. Broniatowska, Wydawnictwo WAB, Warszawa.

Wiesioły, A. (1964), Rosja we krwi skąpana, tłum. I. Szenfeld, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa.

Bulgakov, M. (1998), Master i Margarita, Izdatelʹstvo Veče, Moskva.

Veselyj, A. (1977), Rossiâ, krovʹû umytaâ, Sovremennik, Moskva.

Gorkij, M. (1989), Delo Artamonovyh, w: Gorkij, M., Sobranie sočinenij v vosʹmi tomah, t. 7, Sovetskaâ Rossiâ, Moskva.

Leskov, N. (2005), Očarovannyj strannik, Profizdat, Moskva.

Pelevin, V. (2003), Čapaev i Pustota, w: Pelevin, V., Pesni carstva „”, Vagrius, Moskva.

Uspenskij, L. (1962), Slovo o slovah. Ty i tvoe imâ, Lenizdat, Leningrad.

Cvetaeva, M. (2007), „Imâ tvoe – ptica v ruke…”, w: Cvetaeva, M., Stihotvoreniâ. Poèmy, RIPOL klassik, Moskva.

Čehov, A. (1955), Drama na ohote, w: Sobranie sočinenij. Tom tretij.Povesti i rasskazy 1884‑1885, Gosudarstvennoe izdatelʹstvo hudožestvennoj literatury, Moskva.

Downloads

Published

2021-06-20

How to Cite

Ochniak, M. (2021). Litera jako nośnik kultury (o trudnościach z tłumaczeniem cyrylicy). Między Oryginałem a Przekładem, 21(1(27), 9–24. https://doi.org/10.12797/MOaP.21.2015.27.02