Starzenie się przekładów: zmiany języka czy norm tłumaczeniowych?

  • Roman Lewicki Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin
Keywords: translation norm, archaisms, translation aging, the Russian language

Abstract

What can Make Translations Appear Older: Changes in Language or in Translation Norms?

The article attempts to address the phenomenon of aging translations, especially literary ones, which has not been sufficiently analysed in translation research. The description is based on the framework of double dependence of a translation: dependence on the original on the one hand, and on the communicative requirements of reception on the other. Based on the classification of texts according to the diachronic aspect (Jäger), one can attribute translation aging to two reasons: to the evolution of the target language together with the changes in the adopted way of constructing literary narration, which is influenced by changes of literary epochs, and to the change in translation norms. These two factors are illustrated with the materials drawn from early translations of Russian literary works into Polish, especially those by Anton Chekhov. As it turns out, even though translation units can be archaic on all levels of language, the process of translation aging is determined to the greatest extent by semantic factors. The analysis of changes in old translation norms shows a high degree of variability in translation techniques used in early translations. The classification of the types of translation norms by Komissarov was applied in the analysis to prove that translation aging is mainly due to changes in the target language norms of formulating translations, especially the pragmatic norm.

References

Coseriu, E. (1980), Textlinguistik. Eine Einführung, Gunter Narr, Tübingen.

Jäger, G. (1982), „Zum Problem der Diachronie bei der literarischen Übersetzung”, Zeitschrift für Slawistik, 27, s. 652-659.

Kujawska-Lis, E. (2015), „O wpływie literatury rodzimej na przekład. Kilka refleksji o wczesnych przekładach utworów Josepha Conrada na język polski”, w: R. Lewicki (red.), Przekład – Język – Kultura, t. 4, Wydawnictwo UMCS, Lublin, s. 163–181.

Lewicki, R. (1991), „Z badań nad normą przekładu z języka rosyjskiego na polski”, Slavia Orientalis, 1-2, s. 57-65.

Toury, G. (1981), „Contrastive Linguistics and Translation Studies”, w: W. Kühlwein, G. Thome, W. Wilss (hrsg.), Kontrastive Linguistik und Übersetzungswissenschaft, Wilhelm Fink, München, s. 253-263.

Комиссаров, В. Н. (2007), Лингвистика перевода, Издательство ЛКИ, Москва (wyd. 1: 1980).

Раренко, М. Б. (ред.) (2010), Основные понятия переводоведения (отечественный опыт). Терминологический словарь-справочник, ИНИОН РАН, Москва.

Швейцер, А. (1985), „Социолингвистические основы теории перевода”, Вопросы языкознания, 5, s. 15-25.

Źródła:

Czechow, A. (1905), Szósty pawilon, bez nazw. tłum., w: A. Czechow, Nowele, Spółka Wydawnicza Polska, Kraków, s. 9-69.

Czechow, A. (1906), Bezbronna istota, tłum. T.K., w: A. Czechow, Opowiadania, druk J. Sikorskiego, Warszawa, s. 71-80.

Czechow, A. (1906), Cenny wyżeł, tłum. T.K., w: A. Czechow, Opowiadania, druk J. Sikorskiego, Warszawa, s. 37-43.

Czechow, A. (1906), Polcia, tłum. T.K., w: A. Czechow, Opowiadania, druk J. Sikorskiego, Warszawa, s. 107-117.

Czechow, A. (1906), Syrena, tłum. T.K., w: A. Czechow, Opowiadania, druk J. Sikorskiego, Warszawa, s. 5-15.

Czechow, A. (1927), Opowieść nieznajomego, tłum. J. Parandowski, Biblioteka Groszowa, Warszawa, s. 3-102.

Czechow, A. (1927), W parowie, tłum. A.W., w: A. Czechow, Opowieść nieznajomego, tłum. A.W., J. Parandowski, Biblioteka Groszowa, Warszawa, s. 103-153.

Czechow, A. (1931), Wiśniowy sad, tłum. K. Magnicki, nakładem tłumacza, Warszawa.

Czechow, A. (1936), Pawilon szósty, tłum. M. Grabowska, Rój, Warszawa.

Puszkin, A. (1926), Miłostki carskiego huzara, tłum. T. Jakubowicz, Warszawa.

Published
2019-06-15
How to Cite
Lewicki, R. (2019). Starzenie się przekładów: zmiany języka czy norm tłumaczeniowych?. Między Oryginałem a Przekładem, 25(44), 99-116. https://doi.org/10.12797/MOaP.25.2019.44.05
Section
Articles