Problematyka przekładu dawnej literatury ustnej Mexików i Majów

Authors

  • Katarzyna Szoblik Akademia Techniczno‑Humanistyczna w Bielsku‑Białej

DOI:

https://doi.org/10.12797/MOaP.21.2015.28.09

Keywords:

Nahuatl, orality, literacy, translation

Abstract

Some aspects of the 15th‑18th century native American texts translation


The artistic verbal expression of the native inhabitants of the pre‑Hispanic Mesoamerica presented great variety of forms, among which there could be distinguished, for example, solemn speeches, ritual songs and even very complex performances, that could be compared to some forms of the European theatre. Most of these pieces were destroyed with the conquest and colonization of America. Some of them, however, survived, mainly thanks to the effort that some missionaries and their indigenous students made to register parts of the native oral tradition in the alphabetic writing. The present article presents chosen problems related with the translation of this kind of texts, one of the most important difficulties being a huge distance in time and space that separates the source and the target cultures.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Barańczak, S. (1992), Ocalone w tłumaczeniu. Szkice o warsztacie tłumacza

poezji z dołączeniem małej antologii przekładów, a5, Poznań.

Bierhorst, J. (1985), Cantares mexicanos. Songs of the Aztec, SUP, Stanford, California.

Bierhorst, J. (2009), Ballads of the Lords of New Spain. The Codex “Romances de los Señores de la Nueva España”, University of Texas Press, Texas.

Cantares mexicanos (1994), Cantares mexicanos, Manuscrito de la Biblioteca Nacional de México, ed. Facs. IIB, UNAM, México.

Chimalpahin Cuauhtlehuanintzin, D. (1998), Las ocho Relaciones y el Memorial de Colhuacán, paleogr. i tłum. R. Tena, 2 vols, Conaculta (Cien de México), México.

Czarnocka, H., Marrodán Casas, C. (1980), Popol Vuh. Księga Rady Narodu Quiche, PIW, Warszawa.

Damrosch, D. (1991), „The Aesthetics of the Conquest: Aztec Poetry Before and After Cortés”, Representations, 33, University of California, California, s. 101‑120.

Garibay Kintana, A.M. (1964), Poesía náhuatl I. Romances de los Señores de la Nueva España. Manuscrito de Juan Bautista de Pomar, IIH, UNAM, México.

Garibay Kintana, A.M. (1965), Poesía náhuatl II. Cantares mexicanos, IIH, UNAM, México.

Garibay Kintana, A.M. (1968), Poesía náhuatl III. Cantares mexicanos, IIH, UNAM, México.

Huehuetlahtolli. Testimonios de la antigua palabra (1991 [1600]), Huehuetlahtolli.

Testimonios de la antigua palabra, paleogr. i tłum. L. Silva Galeana, wstęp M. León‑Portilla, Secretaría de Educación Pública, FCE, México.

Kirchhoff, P. (2009 [1960]), Mesoamérica. Sus límites geográficos, composición étnica y caracteres culturales, [on‑line] http://.alfinliebre.blogspot.com – 29.09.2013.

León‑Portilla, M. (1994), Quince poetas del mundo náhuatl, Diana, México.

Lockhart, J. (1999), Los nahuas después de la Conquista. Historia social y cultural de la población indígena del México central, siglos XVI‑XVIII, trad. R. Reyes Mazzoni, FCE, México.

Mikulska, K. (2008), El lenguaje enmascarado. Un acercamiento a las representaciones gráficas de deidades nahuas, IIA, UNAM, PTSL, Universidad de Varsovia, México–Varsovia.

Molina, A. (1992 [1571]), Vocabulario en lengua castellana y mexicana y mexicana y castellana, Editorial Porrúa, México.

Nida, E. (1964), „Zasady odpowiedniości”, tłum. A. Skucińska, w: Bukowski, P., Heydel, M. (red.) (2009), Współczesne teorie przekładu, Znak, Kraków.

Olivier, G. (2004), „Homosexualidad y prostitución entre los nahuas y otros pueblos del posclásico”, w: Escalante Gonzablo, P. (red.), Historia de la vida cotidiana en México, t. 1: Mesoamérica y los ambitos indígenas de la Nueva España, s. 301‑338, FCE, México.

Ong, W.J. (1992), Oralność i piśmienność. Słowo poddane technologii, tłum. J. Japola, Wydawnictwo KUL, Lublin.

Popol Vuh, s.f. Popol Vuh, paleogr. A.J. Christenson, [on‑line] www.mesoweb.com – 5.04.2013.

Read, K.A., Rosenthal, J. (2006), „The Chalcan Woman’s Song: Sex as a Political Metaphor in Fifteenth‑Century Mexico”, The Americas, 62, 3, Academy of American Franciscan History, s. 313‑348.

Sahagún, B. (1953‑1982), Florentine Codex. General History of the Things of New Spain, tłum. A.J.O. Anderson, Ch.E. Dibble, The School of American Research – University of Utah, Santa Fe (New Mexico).

Sampson, G. (1985), Writing Systems: A Linguistic Introduction, Stanford University Press, Stanford.

Schieffelin, E.L. (2005), „Moving Performance to Text: Can Performance be Transcribed?”, Oral Tradition, 20/1, s. 80‑92.

Siarkiewicz, E. (1982), La muerte y su significado ritual en la cultura nahua (niepublikowana rozprawa doktorska), Universidad de Varsovia, Cátedra de Estudios Ibéricos.

Sten, M. (1980), Malowane księgi dawnych narodów Meksyku, Wydawnictwo Literackie, Kraków.

Szybilska, I. (tłum.) (2007), Popol Vuh. Księga Majów: o początkach życia oraz chwale bogów i władców, Helion, Gliwice.

Tedlock, D. (1983), The Spoken Word and the Work of Interpretation, University of Pennsylvania Press, Philadelphia. DOI: https://doi.org/10.9783/9780812205305

Tedlock, D. (tłum.) (1996), Popol Vuh. The definitive Edition of the Mayan Book of the Dawn of Life and the Glories of Gods and Kings, Simon and Schuster, New York.

Tedlock, D. (tłum.) (2003), Rabinal Achi: a Mayan Drama of War and Sacrifice, Oxford University Press, New York.

Torquemada, J. (1986 [1615]), Monarquía indiana, wstęp M. León‑Portilla, 3 vols, Porrúa, México.

Downloads

Published

2021-07-22

How to Cite

Szoblik, K. (2021). Problematyka przekładu dawnej literatury ustnej Mexików i Majów. Między Oryginałem a Przekładem, 22(2(28), 123–138. https://doi.org/10.12797/MOaP.21.2015.28.09