Protokół głośnego myślenia w tłumaczeniu literatury na polski język migowy (PJM) na przykładzie analizy wiersza Mirona Białoszewskiego Wywiad
DOI:
https://doi.org/10.12797/MOaP.32.2026.72.05Keywords:
think aloud protocol, TAP, text analysis, signed language, translation/interpreting, Polish Sign Language, literary translationAbstract
THINK ALOUD PROTOCOL IN TRANSLATING LITERATURE INTO POLISH SIGN LANGUAGE (PJM)
This text attempts to demonstrate how the search for translation solutions can unfold in the process of translating a literary text from Polish into Polish Sign Language (PJM), on the example of the poem “Wywiad” (“Interview”) by Miron Białoszewski. For the purposes of the analysis of the poem, the think-aloud protocol (TAP) method was employed, which allowed for the tracking of the cognitive processes and difficulties encountered by the PJM translator. Using this method served to facilitate a deeper understanding of the original poem, including its associative, intertextual layers, and linguistic nuances. The conducted analysis allows to recognize the think-aloud protocol not only as an effective method for understanding the translator’s cognitive processes but also confirms that this type of work with the text should be an integral part of the translator’s preparation process for performing signed language translation.
Downloads
References
Bernardini, S. (1999), „Using Think-aloud Protocols to Investigate the Translation Process: Methodological Aspects”, [w:] John N. Williams, red. RCEAL Working Papers in English and Applied Linguistics, 6, University of Cambridge, Cambridge.
Branch, J.L. (2000), „The Trouble with Think Alouds: Generating Data Using Concurrent Verbal Protocols”, Proceedings of the Annual Conference of CAIS/ Actes du congrès annuel de l’ACSI. https://doi.org/10.29173/cais8.
Cronin, M. (2005), „Deschooling Translation. Beginning of Century Reflections on Teaching Translation and Interpreting”, [w:] Martha Tennent, red. Training for the New Millennium. John Benjamins, Amsterdam–Philadelphia.
Forestal, E. (2011), Deaf Interpreters: Exploring Their Processes of Interpreting. Niepublikowana praca doktorska, Capella University, Minneapolis.
Hejwowski, K. (2006), Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Heyerick, I. (2021), A Descriptive Study of Linguistic Interpreting Strategies Used by Flemish Sign Language (VGT) Interpreters: Understanding the What, How and Why. Niepublikowana praca doktorska, KU Leuven.
Hummel, A. (2025), „Literatura niczym fizyka kwantowa, czyli o wszechświecie tłumaczenia literatury i poezji polskiej na język migowy”, [w:] Aleksandra Kalata-Zawłocka, red. Przekład PJM dla początkujących, w teorii i praktyce, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Kalata-Zawłocka, A. (2003), „Tłumacz w świecie ciszy – wokół zagadnień dotyczących tłumaczenia migowego”, Lingua Legis. 11: 19-30.
Kalata-Zawłocka, A. (2019), „Dlaczego tłumaczom języka migowego łatwiej tłumaczy się z języka A na język B?”, Między Oryginałem a Przekładem. 1(43): 97-117. https://doi.org/10.12797/MOaP.25.2019.43.06.
Kalata-Zawłocka, A., Żółty, L. (2025), „Porównanie programów studiów wyższych kształcących tłumaczy języków migowych w krajach UE i EFTA”, [w:] Aleksandra Kalata-Zawłocka, red. Przekład PJM dla początkujących, w teorii i praktyce, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Kalata-Zawłocka, A., Świderska-Noworyta, R. (w druku), „Signed Language Translation in Poland: New Possibilities, New Challenges, New Demands”, [w:] Anne Beinchet, Katarzyna Czarnocka, Alicia Rita Rueda-Acedo, red. Fostering Inclusion Across Countries Through Community Translation and Interpreting, Palgrave MacMillan.
Kellet-Bidoli, C.J. (2001), „Spoken-language and Signed-language Interpretation: Are They Really So Different?”, [w:] Giuliana Garzone, Maurizio Viezzi, red. Interpreting in the 21st Century: Challenges and Opportunities, John Benjamins, Amsterdam–Philadelphia.
Kopczyński, A., Markiewicz, A. (1997), „Conference Text Types in Poland and the Teaching of Interpretation”, [w:] Eberhard Fleichmann, Wladimir Kutz, Peter A. Schmitt, red. Translationsdidaktik: Grundfragen der Übersetzung swissenschaft, Gunter Narr Verlag, Tübingen.
Leneham, M. (2007), „Exploring Power & Ethnocentrism in Sign Language Translation”, Babel. 41(3): 4-12.
Li, D. (2004), „Trustworthiness of Think-aloud Protocols in the Study of Translation Processes”, International Journal of Applied Linguistics. 14(3): 301-313.
Meier, R.P. (2002) „Why Different, Why the Same? Explaining Effects and Non-effects
of Modality upon Linguistic Structure in Sign and Speech”, [w:] Richard P. Meier, Kearsy Cormier, David Quinto-Pozos, red. Modality and Structure in Signed and Spoken Languages, Cambridge University Press, Cambridge.
Neumann-Solow, S. (1981), Sign Language Interpreting: A Basic Resource Book, National Association of the Deaf, Silver Spring.
Pindel, T. (2019), W głowie tłumaczy, Instytut Kultury Miejskiej, Gdańsk.
Piotrowska, M. (2007), Proces decyzyjny tłumacza. Podstawy metodologii nauczania przekładu pisemnego, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków.
Pöchhacker, F. (2004), Introducing Interpreting Studies, Routledge, Abingdon–Oxon.
Russell, D., Winston, B. (2014), „Tapping into the Interpreting Process: Using Participant Reports to Inform the Interpreting Process in Educational Settings”, The International Journal for Translation & Interpreting Research. 6: 102-121.
Shreve, G.M. (1995), „Prescription and Description in Translation Teaching”, [w:] Donald C. Kiraly, Pathways to Translation. Pedagogy and Process, The Kent State University Press, Kent–Ohio–London.
Smith, A. (2014), „Think Aloud Protocols: Viable for Teaching, Learning, and Professional Development in Interpreting”, Translation & Interpreting: The International Journal of Translation and Interpreting Research. 6(1): 128-143.
Stone, C. (2009), Toward a Deaf Translation Norm, Gallaudet University Press, Washington, DC.
Taylor, M. (2017), „Sign Language Interpreting: The Benefits of Think Aloud Protocols” [Conference Presentation], YouTube, https://youtu.be/ifG7SMFHzUE.
Tomaszewski, P. (2004), „Polski Język Migowy (PJM) – mity i fakty”, Poradnik Językowy. 6: 59-72.
Tomaszewski, P. (2011), „Lingwistyczny opis struktury polskiego języka migowego”, [w:] Ida Kurcz, Hanna Okuniewska, red. Język jako przedmiot badań psychologicznych. Psycholingwistyka ogólna i neurolingwistyka, Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej „Academica”, Warszawa.
Toury, G. (1995), Descriptive Translation Studies and Beyond, John Benjamins, Amsterdam–Philadelphia.
Wurm, S. (2010), Translation Across Modalities: The Practice of Translating Written Text into Recorded Signed Language: An Ethnographic Case Study. Niepublikowana praca doktorska, Heriot-Watt University, Edinburgh.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
